Solo –
Ragam sastra lisan Jawa tidak hanya berupa cerita legenda atau ungkapan bahasa Jawa. Tetapi, ada pula yang berbentuk pertanyaan tradisional yang disebut cangkriman.
Dikutip Untuk Bacaan Etnologi Jawa Di Suwardi Endraswara, cangkriman adalah teka-teki Jawa berupa pertanyaan tradisional yang memerlukan tebakan. Untuk kehidupan orang Jawa, cangkriman sering dijadikan sarana komunikasi yang penuh humor.
Cangkriman bukan sekadar teka-teki biasa, Hingga dalamnya biasanya terkandung pengetahuan Untuk anak-anak. Agar lebih memahami tentang cangkriman, berikut ini Akansegera disajikan berbagai contoh cangkriman beserta jawabannya. Melewati contoh ini, detikers juga bisa memainkannya bersama teman-teman atau anggota keluarga.
Contoh Cangkriman Bahasa Jawa dan Jawabannya
Dirangkum Untuk Bacaan Baboning Pepak Basa Jawa karya Budi Anwari dan Bacaan Ajar Sastra Lisan IAIN Jember Di Ahmad Badrus Sholihin, cangkriman bahasa Jawa terbagi menjadi empat, yakni cangkriman wancah, pepindhan, plesedan, dan tembang. Berikut penjelasan dan contoh Untuk setiap jenis cangkriman.
Cangkriman Wancah
Cangkriman wancah atau cekakan adalah teka-teki tradisional yang berbentuk singkatan kata-kata. Berikut contoh cangkriman wancah.
1. Pak beletus: tapak kebo lelene satus
2. Pak bomba, pak lawan, pak piyut: tapak kebo amba, tapa ula dawa, tapak sapi ciyut
3. Pindhang kileng: sapi nang kandhang, kaki mentheleng
4. Bot ginawa entheng, teng ginawa abot: klobot ginawa entheng, gentheng digawa abot
5. Wiwa wite, lesbodhonge, karwa pake: uwi dawa uwite, tales amba godhonge, cikar dawa tipake
6. Yumaerong: yuyu omahe ngerong
7. Karla ndheren: mbakar tela sumendhe keren
8. Kabketan: nangka tiba neng suketan
9. Suru bregitu: asu turu Hingga brengi watu
10. Nasgithel: panas, legi, kenthel
Cangkriman Pepindhan
Kedua ada cangkriman pepindhan atau emper-emperan, yakni teka-teki yang berwujud kalimat perumpamaan Di benda lain. Berikut contoh cangkriman pepindhan.
1. Pitik walik saba kebon: nanas
2. Sega sakepel dirubung tinggi: salak
3. Urang sapikul matane pira?: ana 6=urang, sapi, kul
4. Emboke Hingga elus-elus, anak diidak-idak: andha
5. Ora mudhun-mudhun yen oran nggawa mrica sakanthong: kates
6. Gajah nguntang sangkrah: pawon
7. Kebo bule cancang merang: buntil
8. We gedhe kok ngguyu tawa: nangis
9. Ing dhuwur wayangan, ing ngisor jedhoran: ngundhuh krambil
10. Anake gelungan, ibune ngrembyang: pakis
11. Disuguh opa angin: ora disuguhi apa-apa
12. Bocah cilik tlusap-tlusup nang kebon: dom atau jarum
13. Pitik walik saba Tatakan: sulak atau kemoceng
14. Wit adhakah woh adhikih: wit ringin
15. Wit adhikih woh adhakah: wit waloh
16. Emboke wuda, anake tapihan: pring atau bambu
17. Dikethok malah dhuwur: celana
18. Anake macak rapi, ibune ring sluwir ora karuwan pacakane memelas: tepes kelapa
19. Sawang wong kendhok galengane mung sitok: godhong gedhang
20. Sing cendhek didhudhuk, ding dhuwur diurung: timbangan
Cangkriman Plesedan
Cangkriman plesedan atau dikenal juga Di cangkriman blenderan adalah tebak-tebakan yang diplesetkan. Biasanya berupa permainan kata-kata Supaya perlu hati-hati Di menebaknya. Contoh cangkriman plesedan sebagai berikut ini.
1. Wong wudunen kuwih sugih pari: pringisan
2. Wong adol tempe ditaleni: sing ditaleni tempe, dudu wong sing dodol
3. Wong mati ditunggoni wong mesam-mesem: sing mesam mesem wong sing nunggu, dudu sing mati
4. Ora usah mutung, mutung apa? Mutung kesarung: lutung kasarung
5. Lampu apa yen dipecah metu uwonge?: lampu toko sing lagi ditutup
6. Olehe ngitung usuk ora rampung-rampung: turu nyawang payon
7. Bocah iku wis wiwit kluruk: wiwit gedhe, ngerti katresnan
8. Bakale Cina padha digantungi: sing digantung bahane, dudu wonge
Cangkriman Berupa Tembang
Cangkriman terakhir adalah cangkriman yang berbentuk tembang. Beberapa tembang Jawa mengandung teka-teki, seperti tembang Pucung dan tembang Asmaradana. Berikut contoh cangkriman berupa tembang.
Cangkriman tembang 1
Bapak pocung cakemu marep mandhuwur
Sabamu ing sendhang
Pencokanmu lambung kering
Prapteng wisma si pocung muntah guwaya
Jawaban: klenthing
Cangkriman tembang 2
Bapak pocung renteng renteng kaya kaliung
Dawa kaya ula
Pencokanmu wesi miring
Sing disaba si pucung mung turut kutha
Jawaban: sepur
Cangkriman tembang 3
Bapak pucung dudu watu dudu gunung
Sangkamu ing Plembang
Ngon ingone sang bupati
Yen lumampah
Si pucung lembehan grana
Jawaban: gajah
Cangkriman tembang 4
Bapak pocung
Amung sirah lawan gembung
Padha dikunjara
Mati sajroning ngaurip
Mijil baka
Si pocung dadi dahana
Jawaban: penthol korek
Cangkriman tembang 5
Sesrebanan dudu kaji
Nanggo kuci dudu Cina
Sarwi bolong mbun-mbunane
Gawene atetangisan
Weteng bolong tinutupan
Lamun mbun-mbune sinebul
Tangise dadi tontonan
Jawaban: suling
Nah, itulah berbagai contoh cangkriman bahasa Jawa mulai Untuk cangkriman wancah hingga cangkriman tembang. Semoga bermanfaat, Lur!
Artikel ini ditulis Di Desi Rahmawati peserta Inisiatif MagangHub Bersertifikat Untuk Kemnaker Hingga detikcom.
Artikel ini disadur –> detik.com Indonesia News: 43 Cangkriman Jawa, Teka-teki Tradisional yang Penuh Humor dan Menghibur











